{"id":2135,"date":"2021-10-18T14:19:52","date_gmt":"2021-10-18T12:19:52","guid":{"rendered":"http:\/\/approchedroits-rechtenbenadering.be\/?p=2135"},"modified":"2022-01-10T15:01:43","modified_gmt":"2022-01-10T14:01:43","slug":"naar-een-dekoloniale-benadering-van-mensenrechten","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/approchedroits-rechtenbenadering.be\/?p=2135&lang=nl","title":{"rendered":"Naar een dekoloniale benadering van mensenrechten"},"content":{"rendered":"\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t

Mensenrechten zijn doorheen de geschiedenis steeds hand in hand gegaan met de strijd van verschillende groepen tegen onderdrukking, zoals de dekolonisatie- en anti-apartheidsstrijd. Ze hebben daarnaast een belangrijke rol gespeeld in de maatschappelijke vooruitgang, bijvoorbeeld op vlak van abortusrechten, het recht op werk en sociale zekerheid en LGBTQI+ rechten. We moeten er ons echter ook bewust van zijn dat het huidige mensenrechtenkader grotendeels machteloos blijkt om de structurele oorzaken van armoede en sociale onrechtvaardigheid te bestrijden. Sommigen beweren zelfs dat het huidige mensenrechtenkader zo nauw verbonden is met de westerse beschaving en het kapitalistisch systeem, dat het in feite dient als een instrument voor onderdrukking en neokoloniale overheersing.<\/p>

Tijdens de slotsessie wilden we met mensenrechtenbewegingen in gesprek gaan om zelfkritiek te ontwikkelen en methodes voor te stellen om tot een daadwerkelijke dekoloniale benadering van het denken en van het mensenrechtenkader te komen.<\/p>

\u00a0<\/p>

Georganiseerd door FIAN Belgium<\/a><\/strong><\/p>

Gemodereerd door Manu Eggen<\/strong> van FIAN Belgium<\/p><\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t

Kunnen wij de mensenrechten nog gebruiken als een universeel instrument of hebben zij slechts een relatieve werking? Mensenrechten zijn niet effici\u00ebnt genoeg en er wordt met twee maten gemeten wanneer wij enerzijds mensenrechten inroepen tegen krijgsheren in Afrika en anderzijds tegen westerse leiders die betrokken zijn bij misdaden tegen de menselijkheid. We moeten de structurele oorzaken van ongelijkheid en armoede aanpakken. Volgens sommigen is het huidige mensenrechtenkader een erfenis van de Europese Verlichting, zijn ze verstrengeld met de westerse waarden en het kapitalisme. Om die reden zouden ze niet geschikt zijn om ongelijkheid te bestrijden en zelfs worden gebruikt als neokoloniaal controle-instrument.<\/p><\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t

Sofia Monsalve, FIAN International <\/strong><\/p><\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t

Ik heb alles geleerd uit de praktijkervaring die ik heb opgedaan bij het werken voor FIAN International met grassroots organisaties.<\/p>

\u00a0<\/p>

Belangrijkste vragen: <\/strong>Zijn de mensenrechten universeel in het bevorderen van sociale rechtvaardigheid of zijn zij een instrument voor neokoloniale overheersing? En als dat zo is, moeten we dan dezelfde methoden en benaderingen blijven gebruiken en doen alsof ze prima zijn of moeten we zoeken naar manieren om ze te verbeteren? Zo ja, wat zijn die manieren dat?<\/p>

Uit mijn praktijkervaring bij FIAN International met grassroots bewegingen, kan ik besluiten (naar mijn mening) dat mensenrechten niet universeel zijn. Ik denk dat we de mensenrechten opnieuw moeten verankeren en uitdiepen, zodat ze een belangrijke rol kunnen spelen bij het ontwikkelen van antwoorden op de multidimensionale crisis waarmee we vandaag worden geconfronteerd (d.w.z. ecologisch, sociaal, democratisch, sanitair, enz.). Met andere woorden, wij hebben nieuwe en visionaire methoden en benaderingen nodig voor de emancipatie van de mensheid en alle levende wezens, om ecologische, sociale en gender rechtvaardigheid te bekomen.<\/p>

\u00a0<\/p>

Er zijn drie niet-westerse benaderingen om de mensenrechten opnieuw te grondvesten. <\/strong><\/p>

1) Opnieuw verbinding met de natuur<\/u>: in wetgeving en beleid worden de mens en de rest van de natuur als twee afzonderlijke entiteiten behandeld; er is geen erkenning van de onlosmakelijke band tussen deze twee en dit blijkt ook uit de mensenrechtenverdragen, waar het woord \u00ab\u00a0natuur\u00a0\u00bb niet in voorkomt. Wat dit betreft is de VN-Verklaring over de Rechten van Inheemse Volken (UNDRIP) om ten minste twee redenen een keerpunt geweest: zij erkent het recht van inheemse volkeren op land en grondgebied en benadrukt daarmee het belang van land, water, geneeskrachtige planten, dieren en mineralen voor de instandhouding van het menselijk leven; en zij legt de nadruk op de collectieve dimensie van deze en andere rechten. Echter, inheemse volkeren zijn niet de enigen die voor hun levensonderhoud afhankelijk zijn van land en grondgebied; ook boeren, veehouders, vissers en andere plattelandsbewoners hebben een sterke verbinding met de natuur. Zij hebben zich van oudsher vragen gesteld bij het idee om van de natuur handelswaar te maken en zij hebben ge\u00ebist dat de controle over de natuurlijke hulpbronnen in handen blijft van de gemeenschap. De VN-Verklaring over de rechten van boeren en andere plattelandsbewoners (UNDROP) erkent eindelijk het recht op land en andere natuurlijke hulpbronnen, het recht op zaden en biodiversiteit, het recht op water om in het levensonderhoud te voorzien, het recht op een gezond milieu, alsook economische rechten die de arbeid en de economische activiteiten van de plattelandsbevolking beschermen. Dit zijn twee krachtige voorbeelden van emancipatoire manieren waarop de mensenrechten zich momenteel ontwikkelen. Mensenrechten en milieu- en klimaatoverwegingen moeten worden samengebracht. De tenuitvoerlegging van de rechten die in het UNDRIP zijn verankerd, biedt het UNDROP ook een kans om belangrijke instrumenten van de milieu- en klimaatwetgeving opnieuw te interpreteren vanuit het mensenrechtenperspectief.\u00a0 Dit is van cruciaal belang om de relatie te verduidelijken tussen de rechten van volkeren, groepen en gemeenschappen die rechtstreeks afhankelijk zijn van functionerende ecosystemen en de bescherming van dergelijke systemen.<\/p>

\u00a0<\/p>

2) Het financi\u00eble kapitalisme uitdagen: <\/u>Het idee van mensenrechten dat vandaag de dag dominant is, is in Europa ontstaan op hetzelfde moment als het kapitalistische systeem. Beiden zijn samen ge\u00ebvolueerd. Individuele politieke rechten en het recht op eigendom waren de nieuwe manier om de sociale verhoudingen te structureren. Oorspronkelijk was de aandacht vooral gericht op de bescherming van particulieren (en hun vermogen) tegen misbruik of overregulering door de staat. Het is dan ook niet verwonderlijk dat belangrijke stromingen binnen de mensenrechtenbeweging het bestaande economische systeem, namelijk het financi\u00eble kapitalisme, niet frontaal aan de kaak stellen. Zij framen de duidelijke problemen van dit economisch systeem als een kwestie van \u00ab\u00a0bedrijfsleven en mensenrechten\u00a0\u00bb. Hun inspanningen zijn gericht op de verantwoordelijkheid en zorgvuldigheid van bedrijven en om ervoor te zorgen dat die bedrijven mensenrechten eerbiedigen, op een vrijwillige manier en in toenemende mate via overheidswetgeving. Als gevolg daarvan spreekt het bedrijfsleven vandaag de dag de taal van de mensenrechten. Grote bedrijven be\u00efnvloeden conceptueel en praktisch het mensenrechtenwerk, en zij gebruiken een mensenrechtendiscours om hun legitimiteit in mondiale aangelegenheden te vergroten. Gezien de omvang van de schendingen van de mensenrechten en de ecologische vernietiging die door het huidige financi\u00eble kapitalisme wordt aangedreven, heeft de aanpak \u00ab\u00a0bedrijfsleven en mensenrechten\u00a0\u00bb in specifieke situaties misschien wel tot enige verbetering geleid, maar schiet zij tekort in het aanpakken van structurele onrechtvaardigheden. In die zin gaat het voorbij aan het emancipatoire potentieel van de mensenrechten. Er zijn andere stromingen binnen de mensenrechtenbeweging die zich in toenemende mate richten op het overwinnen van de beperkingen van de \u00ab\u00a0bedrijfsleven en mensenrechten\u00a0\u00bb-benadering. Deze stromingen zijn veeleer voortgekomen uit anti-imperialistische en nationale bevrijdingsbewegingen en uit diverse volksstrijd voor economische rechtvaardigheid. Andere inspanningen gaan verder dan het vervolgen van de wandaden van ondernemingen. Zij proberen de mensenrechten te gebruiken om sommige structuren van het bestaande economische systeem te veranderen. Ook sociale grassroots bewegingen maken al tientallen jaren gebruik van de mensenrechten om het idee te bestrijden dat voedsel, huisvesting, gezondheid en onderwijs handelswaar zijn.\u00a0 Mensenrechten moeten een sleutelrol spelen bij het hervormen van onze economie. Er is dringend behoefte aan een sterkere band tussen mensenrechten en het economisch bestuur in het VN-systeem.<\/p>

\u00a0<\/p>

3) Het heruitvinden van de verantwoordingsplicht inzake mensenrechten: <\/u>instellingen voor mensenrechten zijn zeer inspirerend, maar lijden aan fundamentele tekortkomingen:<\/p>