De rechtenbenadering in internationale samenwerking: uitdaging fragiele contexten

Waarom is de op rechten gebaseerde aanpak zo belangrijk in internationale samenwerking, en in het bijzonder in fragiele contexten? Wat zijn de concrete instrumenten, goede praktijken en uitdagingen waar actoren betrokken in internationale samenwerking mee worden geconfronteerd bij het toepassen van deze aanpak, met name in fragiele contexten?

 

Geoffrey Matagne, politicoloog aan de Universiteit van Luik, liet zien welke concrete instrumenten op Europees en Belgisch niveau inzetbaar zijn om de rechtenbenadering om te zetten in de praktijk. Enkele internationale partnerorganisaties stelden vervolgens good practices voor, maar ook de uitdagingen waarmee ze geconfronteerd worden bij de operationalisering van deze benadering. De sessie ging ook over welke instrumenten bevorderd en welke hinderpalen vermeden moeten worden voor actoren die de rechtenbenadering willen implementeren.

 

Mee georganiseerd door 11.11.11 en CNCD-11.11.11

 

Gemodereerd door Antoinette Van Haute van CNCD-11.11.11

Geoffroy Matagne – Onderzoeksgroep ter ondersteuning van het vredesbeleid (GRAPAX) van de Universiteit van Luik

Rechtenbenadering (RB) en fragiliteit

Fragiliteit: uitgaan van de context

  • “Blootstelling aan risico’s v. onvoldoende capaciteit” (OESO, 2016)
  • “Overheidsactoren en -systemen die er niet in slagen basisdiensten te verlenen aan arme mensen omdat zij daartoe niet bereid of in staat zijn” (OESO, 2006)
  • De relatie tussen staat en samenleving en het “sociaal contract”: de kern van de rechtenbenadering
  • Bijzonder belangrijk MAAR nog moeilijker

Ondervonden moeilijkheden

  • Toegang tot basisdiensten
  • Eerbiediging en bescherming van de fundamentele rechten van de mens
  • Democratisch bestuur en de rechtsstaat
  • Capaciteiten van de overheid en het maatschappelijk middenveld

Wat is een RB?

Een RB is een conceptueel en methodologisch kader:

  • de Planning,
  • de Goedkeuring,
  • de oprichting en
  • de evaluatie

een ontwikkelingsbeleid dat gebaseerd is op een wereldwijd stelsel van rechten en verplichtingen

Sleutelbegrippen

Een recht is een relatie tussen een individu of een sociale groep die een geldige aanspraak heeft (rechthebbenden) en een of meer andere individu(en), groep(en) of instelling(en) die een verplichting heeft/hebben (plichtsdragers) jegens dat individu of die groep(en).

  • Rechthebbenden
    • Specifieke rechten ten aanzien van specifieke plichtdragers.
    • Alle mensen hebben rechten.
    • Voor sommige groepen worden hun rechten vaak niet volledig geëerbiedigd, beschermd of nageleefd.
  • Plichtsdragers
    • Statelijke en niet-statelijke actoren, maar de uiteindelijke verantwoordelijke is de staat.
    • Verplichting tot eerbiediging, bescherming, bevordering en naleving van de rechten van de mens
  • Dit zijn de verschillende rollen in een relatie.

Beginselen van de mensenrechten (VN)

  • Universaliteit
  • Onderlinge afhankelijkheid
  • Ondeelbaarheid

à Conceptueel

  • Gelijkheid en non-discriminatie
  • Deelname en inclusie
  • Verantwoordingsplicht en de rechtsstaat

è Uitvoerbaar

MR als doelstellingen en proceduregids

BE en EU: “Mensenrechten en beginselen als middel en doel van ontwikkelingssamenwerking” (Toolbox 2014)

  • Proces en methodologie (instrumenten)
  • Fundamenteel strategisch en politiek

De MEET-beginselen

  • Meaningful participation
  • Equality, non-discrimination and inclusion of marginalized groups (leave no one behind)
  • Empowerment and capacity building
  • Transpa